Hoogbegaafden ontmoeten zonder IQ-test

Waarom we de HB Community zijn gestart

‘Wat als er nou een soort Mensa zou zijn, maar dan eentje waar je geen IQ-test voor hoeft te doen?’ verzuchtte Tessa.

Tessa is 36, moeder van een dochtertje dat net naar de basisschool gaat, en zit sinds kort thuis. Haar lichaam had op een gegeven moment genoeg gehad. Jarenlang had ze zich aangepast. Op haar werk deed ze taken onder haar niveau, maar juist dat maakte haar moe. Niet de complexiteit brak haar op, maar de herhaling, de praktische uitvoering, het maskeren, het doen alsof het allemaal wel meeviel.

Lang had ze tegen zichzelf gezegd dat ze zich niet moest aanstellen. Ze was toch slim? Dan moest ze dit toch makkelijk kunnen?

Maar zo werkte het niet. Wat anderen eenvoudig noemden, kostte haar juist enorm veel energie. Ze zag steeds meer tegen haar werk op, kreeg fysieke klachten en merkte dat ze thuis vooral nog genoeg over wilde houden om goed voor haar kind te kunnen zorgen. Uiteindelijk maakte ze pas op de plaats.

Bij de psycholoog op haar werk kwam ineens een vraag op tafel die haar overviel: ‘Tessa, jij bent toch hoogbegaafd? Wat heb je daar eigenlijk mee gedaan?’

Ze wist het ergens wel. Ooit had ze hoog gescoord op een test. Ze herkende zich in veel kenmerken. Maar hoogbegaafdheid was nooit iets geweest waar ze echt iets mee had gedaan. Eerder iets op de achtergrond. Iets waarvan ze dacht: ja, misschien, maar wat moet ik daarmee?

Nu begon ze zich af te vragen of ze zichzelf jarenlang verkeerd had begrepen.

Als je hoogbegaafdheid even niet meer voelt

Wat Tessa vertelde, raakte me, omdat ik die plek zelf ook ken. De plek waarop je eigenlijk wel weet dat je hoogbegaafd bent, maar het niet meer goed kunt voelen. Je bent moe, overprikkeld, onzeker of opgebrand. Je hoofd werkt niet zoals je gewend bent. Je concentratie laat je in de steek. En juist daardoor voelt een IQ-test niet als een neutrale meting, maar als een risico.

Wat als je blokkeert? Wat als je lager scoort dan je verwacht? Wat als zo’n test ineens lijkt te bewijzen dat je het allemaal verkeerd hebt gezien?

Natuurlijk werkt het niet zo simpel. Een IQ-test meet niet je hele mens-zijn, en zeker niet je potentieel in een periode van uitputting, stress of burn-out. Maar emotioneel kan het wel zo voelen. En precies daarom is het zo begrijpelijk dat iemand als Tessa denkt: ik wil nu geen test. Ik wil eerst mensen ontmoeten die begrijpen waar ik doorheen ga.

Juist op het moment dat je vastloopt, kan de behoefte aan herkenning enorm groot zijn.

Je wilt mensen ontmoeten die begrijpen hoe het is om hoogbegaafd te zijn, maar dan niet alleen in de glanzende betekenis van talent, snelheid en hoge prestaties. Je wilt ook mensen ontmoeten die weten hoe het is om vast te lopen. Niet per se omdat hun werk te moeilijk was, maar misschien juist omdat de routine te leeg werd, de praktische zaken te veel energie vroegen, de omgeving niet paste, of omdat ze zichzelf lange tijd niet goed genoeg hebben begrepen.

Vastlopen op wat zogenaamd makkelijk is

Wat mij steeds weer raakt in verhalen van hoogbegaafden, is dat ze vaak niet vastlopen omdat iets te ingewikkeld is. Ze lopen juist vast op dingen waarvan anderen zeggen dat ze makkelijk zijn.

De administratie. De herhaling. Het steeds opnieuw uitvoeren van dezelfde taak. Het moeten werken op een tempo dat niet past. De kleine praktische stappen die voor anderen vanzelf lijken te gaan. Het voortdurend schakelen tussen sociale verwachtingen, werkafspraken, ongeschreven regels en eigen gedachten. Het werk dat zogenaamd onder je niveau is, maar juist daardoor al je energie wegtrekt.

Dat maakt het extra verwarrend. Want als iets “makkelijk” zou moeten zijn, waarom lukt het dan niet? Waarom kost het zoveel moeite? Waarom word je er zo moe van?

Dan ligt de conclusie al snel voor de hand: ik stel me aan. Ik ben lui. Ik ben toch niet zo slim als ik dacht. Ik kan blijkbaar niet eens gewone dingen aan.

Maar misschien is er iets anders aan de hand. Misschien functioneer je niet slecht omdat je te weinig kunt, maar omdat je te lang hebt geprobeerd te functioneren in een vorm die niet bij je past.

De rouw van laat begrepen worden

Voor Tessa zat er ook verdriet in. Verdriet dat ze nu pas begon te begrijpen wat hoogbegaafdheid eigenlijk voor haar leven had betekend. Hoeveel keuzes, klachten en misverstanden misschien in een ander licht kwamen te staan. Hoe vaak ze zichzelf had aangepast, kleiner had gemaakt of had geprobeerd normaal mee te draaien in systemen die haar eigenlijk langzaam uitputten.

Dat verdriet hoor ik vaker. Het verdriet van mensen die pas laat ontdekken dat hun hoogbegaafdheid niet alleen een eigenschap is, maar iets wat invloed heeft gehad op hun hele manier van leven. Op school. Op werk. In relaties. In vriendschappen. In de keuzes die ze maakten en de plekken waar ze dachten te moeten passen.

Tegelijk zat er bij Tessa ook hoop in. Als dit bij haar hoorde, dan betekende dat misschien ook dat er meer potentie in haar zat dan ze lange tijd had durven geloven. Misschien was ze niet zwak, lastig of mislukt. Misschien had ze zichzelf gewoon nog niet goed leren begrijpen.

En dat maakte ook iets wakker richting haar dochter. Ze herkende kleine signalen en dacht: laat ik maar eens goed kijken hoe dat straks op school gaat. Misschien kan ik haar beter ondersteunen dan ik zelf vroeger ben ondersteund.

Waarom gelijkgestemden zo belangrijk kunnen zijn

Inmiddels ben ik zelf al een tijdje onderweg en heb ik verschillende hoogbegaafde mensen ontmoet die hun verhaal met mij hebben gedeeld. Wat daarin vaak terugkomt, is dat mensen juist op het moment dat ze vastlopen behoefte krijgen aan herkenning. Niet aan een perfecte groep waarin iedereen hetzelfde is, maar aan mensen die iets begrijpen zonder dat je alles hoeft uit te leggen.

Mensen die snappen dat je kunt vastlopen op werk dat eigenlijk te simpel is. Dat je onderuit kunt gaan door te weinig uitdaging, te veel ruis, te weinig autonomie of een omgeving waarin je steeds net niet tot je recht komt. Mensen die begrijpen dat hoogbegaafdheid niet alleen gaat over snel leren of veel weten, maar ook over intensiteit, gevoeligheid, diepgang, existentiële vragen, verveling, frustratie en een diepe behoefte aan betekenis.

Maar waar vind je die mensen?

Dat is vaak nog niet zo makkelijk. Zeker niet als je je niet goed voelt. Dan identificeer je je misschien ook niet sterk met je hoogbegaafdheid. Je voelt je niet briljant, snel of bijzonder. Je voelt je vooral moe, onzeker of zoekend. En juist dan kan de drempel om ergens binnen te stappen hoog zijn. Daarom is laagdrempelig contact zo belangrijk.

De HB Community als laagdrempelige ontmoetingsplek

Vanuit die gedachte ben ik samen met Martijn de HB Community gestart. We wilden een plek maken waar hoogbegaafden elkaar op een toegankelijke manier kunnen ontmoeten, zonder dat daar meteen een IQ-test, label of officiële toelating voor nodig is.

Het idee is simpel: een eigen platform van waaruit we contact kunnen leggen en laagdrempelige dingen kunnen organiseren. Bijvoorbeeld samen wandelen, naar een museum gaan, ergens koffie of thee drinken, of op een andere manier samen iets ondernemen. Natuurlijk zijn er ook Facebookgroepen en andere plekken waar hoogbegaafden elkaar kunnen vinden, maar een eigen platform leek ons mooi. Een plek waar we iets kunnen opbouwen, contact kunnen vasthouden en misschien ook samen projecten kunnen laten ontstaan.

We zijn nog klein. We zijn net begonnen. Soms is het nog stil. Maar voor mij voelt het toch waardevol. Ik vind het fijn om op deze manier mensen te ontmoeten die in hetzelfde schuitje zitten. Om verhalen uit te wisselen, te voelen dat ik niet de enige ben, elkaar te inspireren en soms zelfs plannen te maken voor nieuwe initiatieven.

Want ik wil niet alleen praten over vastlopen. Ik wil ook de diepte in. En ik wil dingen ondernemen.

Hoogbegaafdheid gaat niet alleen over talent

Wat mij betreft mag er veel meer aandacht komen voor de talenten van hoogbegaafden, maar óók voor de extra behoeften en kwetsbaarheden die ermee samen kunnen gaan. Daar wordt nog te weinig naar gekeken. Alsof hoogbegaafdheid vooral interessant is wanneer iemand uitblinkt, presteert of uitzonderlijk succesvol is.

Maar er is ook een andere kant. De kant van mensen die zich onbegrepen voelen. Mensen die lang hebben geprobeerd zich aan te passen. Mensen die intens leven, diep nadenken, snel verbanden leggen en soms juist daardoor moeite hebben om hun plek te vinden. Mensen die niet alleen behoefte hebben aan uitdaging, maar ook aan bedding, herkenning en ruimte om zichzelf te mogen zijn.

Ik vind het fijn om juist over die zoektocht te kunnen praten. Over existentiële dieptes. Over snel denken. Over niet begrepen worden. Over vastlopen en opnieuw beginnen. Maar ook gewoon over hoe mooi het leven kan zijn, hoe diep en intens je daarvan kunt genieten, en hoe eindeloos nieuwsgierig je kunt zijn op een manier waar anderen soms doodmoe van worden.

Niet elke hoogbegaafde voelt als thuiskomen

Toen ik begon met het ontmoeten van andere hoogbegaafden, dacht ik ergens dat het misschien zou voelen als thuiskomen. Alsof je ineens allemaal mensen zou ontmoeten bij wie alles vanzelf klikt. Maar zo werkt het natuurlijk niet. Hoogbegaafden zijn net mensen.

De een ligt je wel, de ander niet. De een denkt op een manier die bij je past, de ander helemaal niet. Hoogbegaafden zijn onderling ontzettend verschillend. Dat vind ik inmiddels juist wel mooi. Het gaat niet om een perfecte groep waarin iedereen hetzelfde is, maar om de mogelijkheid om mensen te ontmoeten met wie je iets kunt delen.

Soms is dat herkenning. Soms inspiratie. Soms een goed gesprek. Soms een wandeling of een project. Soms gewoon even het gevoel dat je niet de enige bent. En dat is al heel wat.

Zin om andere hoogbegaafden te ontmoeten?

Misschien herken je iets van Tessa. Misschien weet je al langer dat je hoogbegaafd bent, maar heb je er nooit veel mee gedaan. Misschien ben je vastgelopen en twijfel je nu juist aan jezelf. Misschien heb je geen zin, ruimte of energie om eerst een officiële test te doen, maar wil je wel graag gelijkgestemden ontmoeten.

Dan is dat precies de reden waarom we de HB Community zijn gestart.

Ik vind het ontzettend leuk om nieuwe mensen te leren kennen, te kletsen, te sparren en misschien samen iets te ondernemen. Ben je hoogbegaafd of vermoed je dat je hoogbegaafd bent, en zoek je een laagdrempelige manier om anderen te ontmoeten? Dan ben je welkom om je in te schrijven bij de HB Community. Aanmelden kost je niets.

Het lijkt me leuk om met je in contact te komen.